فصل هشتم : تعهّد و مسئوليّت پذيرى در قلمرو تربيت اسلامى توجه به نقش تلاشها و كوششهاى انسان در دستيابى به اهداف ، و كارآيى اختيار و ارادهء آزاد انسان در اين زمينه ، اهميت فوق العاده‌اى دارد . انسانى كه مىداند نتيجهء تلاشهايش عايد خود او مىگردد ، با دلگرمى به تلاش و فعاليت مىپردازد . از سوى ديگر ، توجه به اختيارمندى آدمى ، بهانه‌ها را از او سلب كرده ، احساس مسئوليت را در انسان تقويت مىنمايد و او را به عنصرى فعال و تلاشگر در عرصهء زندگى تبديل مىكند . قرآن كريم انسان را موجودى مختار و مسئول مىخواند و سرنوشت نهايى او را در گرو تلاش و ميزان مسئوليت پذيرى وى در عرصه‌هاى مختلف زندگى مىداند و به عنوان نمونه مىفرمايد : وَ لا تَقْفُ ما لَيسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ انَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ اولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولًا . ( اسراء : 36 ) از آنچه بدان آگاهى ندارى پيروى مكن ، چرا كه گوش و چشم و دل ، همه مسئول اند .